Ăn cỗ lấy phần – phong tục mang nét văn hóa nguồn cội!

Theo ông bà xưa kể lại, chẳng nhớ tục ăn cỗ lấy phần có từ bao giờ, chỉ biết rằng khi xưa cuộc sống khó khăn, bữa no, bữa đói, vì thương con, thương cháu nên mỗi khi đi ăn cỗ các bà, các mẹ đều bớt miếng ăn của mình để dành dụm mang về cho con cháu.

Phong tục ăn cỗ lấy phần

Có thể nói, ăn cỗ lấy phần là một nét đẹp văn hóa từ xa xưa của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có huyện Thạch Thất (Hà Nội), điển hình là xã Canh Nậu và Dị Nậu.

Tọa lạc tại phía Tây Bắc thành phố Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 32km. Thạch Thất không chỉ nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống, những món ăn dân dã nức lòng thực khách mà còn nổi tiếng bởi phong tục tập quán độc và lạ. Một trong những phong tục ấy chính là: Ăn cỗ lấy phần – Nét đẹp văn hóa từ bao đời vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay.

Theo ông bà xưa kể lại, chẳng nhớ tục ăn cỗ lấy phần có từ bao giờ, chỉ biết rằng khi xưa cuộc sống khó khăn, bữa no, bữa đói, vì thương con, thương cháu nên mỗi khi đi ăn cỗ các bà, các mẹ đều bớt miếng ăn của mình để dành dụm mang về cho con cháu. Thế nên, ăn cỗ lấy phần xuất phát từ tình cảm thiêng liêng, chính là nét đẹp truyền thống, là nguồn cội mà ông cha ta đã truyền lại cho thế hệ con cháu ngày nay.

Có thể nói, ăn cỗ lấy phần là một nét đẹp văn hóa từ xa xưa của người dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, trong đó có huyện Thạch Thất (Hà Nội)

Người Thạch Thất vẫn truyền tai nhau câu nói: “Quê tôi ăn cỗ lấy phần, người ta thấy lạ phân vân rồi cười”. Tập quán này không biết có từ bao giờ bởi trong những bữa cỗ việc làm cỗ lấy phần của gia chủ hay đi ăn ăn cỗ lấy phần là một điều tất nhiên và như một thông lệ không thể nào bỏ qua của người dân nơi đây.

Trên một mâm cỗ lấy phần nơi đây thường bao có 14 đến 16 món như: thịt gà luộc, thịt lợn nướng, giò, tôm chiên, thịt bò xào, xôi… Bổ sung vào mâm cỗ sẽ là những món rau luộc, rau xào, canh, cơm để ăn cùng. Và đặc biệt, ăn cỗ lấy phần thì thứ quan trọng không thể thiếu đó túi nilon. Nếu như trước đây, các bà, các mẹ đi ăn cỗ lấy phần thường được gói bằng lá dong, là chuối, khăn tay… thì ngay nay, túi nilon thường được gia chủ chuẩn bị sẵn để tiện cho việc mang phần về. Việc đó thể hiện sự sang trọng, lịch sự để người đi ăn cỗ thoải mái và gia chủ cũng cảm thấy hài lòng vì bữa cỗ đầy đủ và thịnh soạn.

Ranh giới mong manh giữa nét đẹp văn hóa và hủ tục

Thời gian gần đây, khi công nghệ và các phương tiện truyền thông phát triển, tục ăn cỗ lấy phần ở một số địa phương cũng được đông đảo bạn đọc biết đến đã có không ít những phản ứng trái chiều được đưa ra.

Có người cho rằng, đây là thói quen tốt, là văn minh vì giống như người nước ngoài họ không ăn hết thì đem về ăn tiếp, đổ đi sẽ lãng phí. Nhưng cũng có người cho rằng, ngày xưa đói thì mới lấy phần cho người già, trẻ con vì nghĩ rằng mình đi ăn ngon mà con cháu ở nhà không có gì ăn thì áy náy. Bây giờ cuộc sống khá lên rồi, vẫn giữ nếp này thì không hay.

Nói đến phong tục đi ăn cỗ lấy phần cũng có nhiều những ý kiến khác nhau, như đa phần các quan điểm cho rằng đó là một nét đẹp trong văn hóa và chữ tình.

Tục ăn cỗ lấy phần chính là nguồn cội, nét đẹp truyền thống mà ông cha ta đã truyền lại. Nó đã được tiếp nối bao nhiêu thế hệ của người con Thạch Thất và được coi là tập quán vô cùng thú vị. Nhưng cái đáng nói ở đây chính là sự lạm dụng không cần thiết. Nhiều gia đình chỉ vì muốn “mở mày, mở mặt” với dân làng mà dù  không có điều kiện cũng phải cố làm cỗ to để người bà con làng xóm không chê cỗ to hay cỗ nhỏ. Các bà, các mẹ khi đi ăn cỗ quá lạm dụng trong việc chia phần, dẫn đến nhiều hình ảnh phản cảm. Nếu không loại bỏ được những hình ảnh phản cảm này thì câu chuyện “Nét đẹp văn hóa” hay “Hủ tục” vẫn sẽ là chủ đề tiếp tục được đưa ra bàn luận.

Chính vì thế, dù là tập tục nào đi nữa, hãy sống đúng với giá trị, tinh thần của nó để thông qua những tập tục đó thể hiện nếp sống văn hóa và cũng là điểm khác biệt mà chỉ vùng đất ven đô Thạch Thất mới có được.

Ánh Nguyệt

© Bạn đang truy cập mạng xã hội THUONGHIEUMOI.VN - Diễn đàn thông tin thương hiệu Việt Nam. Hãy đăng ký thành viên để tham gia cùng chia sẻ các thông tin, kiến thức về các thương hiệu với đầy đủ tính năng hơn. Hòm thư hỗ trợ info.thuonghieumoi@gmail.com - Quản lý truyền thông: 0912.925.896 (Nhà báo Lê Minh Tuấn)