Cần thiết bác bỏ ý tưởng lựa chọn giữa con người và thiên nhiên

Sự tiến bộ của loài người trong tiến trình lịch sử đều có tác động nhất định đến tự nhiên. Thực tế, chưa có quốc gia nào đạt được sự phát triển con người cao nhất mà không tạo ra sức ép lớn lên hành tinh. Việc cần thiết là loại bỏ suy nghĩ lựa chọn giữa con người và thiên nhiên đang cố hữu lâu nay. Vì môi trường, tự nhiên và hành tinh này bị ảnh hưởng thì con người cũng không thể phát triển được.

United Nations Development Programme (UNDP) đã công bố Báo cáo về Phát triển con người 2020. Tại Việt Nam, UNDP đã đưa ra một chương riêng về Phát triển con người trong kỷ nguyên con người tác động lên khí hậu và môi trường.

Theo đó, dẫn việc cần bác bỏ ý tưởng về lựa chọn giữa con người và thiên nhiên, vì cho rằng con người sẽ không thể phát triển khi thiên nhiên, hành tinh chịu tác động xấu. Minh họa cho điều này, Báo cáo đưa ra Chỉ số Phát triển Con người – chỉ số dã đo lường về y tế, giáo dục và mức sống của nhiều quốc gia suốt 30 năm qua. Bằng cách đo lường thêm lượng phát thải CO2 và mức tiêu thụ nguyên vật liệu trên đầu người, chỉ số mới HDI điều chỉnh theo sức ép lên hành tinh (PHDI) cho thấy bối cảnh phát triển toàn cầu thay đổi khi tính đến phúc lợi của con người cùng với sức ép lên hành tinh.

Bà Caitltin Wiesen – Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, phát biểu: Sức ép về môi trường hiện nay phản ánh khó khăn mà xã hội loài người đang phải đối mặt, và sự bất bình đẳng chính là nguyên nhân và hậu quả của những áp lực mà chính con người tạo nên cho Trái đất. Ví dụ, việc ghi nhận thực tế lượng khí thải CO2 và tiêu thụ nhiên liệu của một lớp người giàu có đang lấy đi cơ hội của những người còn lại trong xã hội.

Cần thiết bác bỏ ý tưởng lựa chọn giữa con người và thiên nhiên

Việc nhấn mạnh sự cần thiết phải thay đổi các chuẩn mực và giá trị xã hội để cân bằng hơn giữa con người và hành tinh. Ngoài ra, thực hiện các chính sách mang tính khích lệ sẽ thu hẹp khoảng cách giữa hành vị và các giá trị xã hội như xem xét lại các khoản trợ cấp cho nhiên liệu hóa thạch…

Với Việt Nam, tính từ 1990 – 2019, chỉ số HDI của Việt Nam đã tăng từ 0.483 lên 0.704 (tăng 45%), đã gia nhập nhóm Phát triển Con người Cao, xếp thứ 117/189 quốc gia và vùng lãnh thổ; tuổi thọ dự kiến khi sinh của Việt Nam tăng 4.8 năm; số năm đi học trung bình tăng 4.4 năm và số năm đi học dự kiến tăng 4.9 năm; tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người tăng khoảng 370.7%.

Nhiều chuyên gia cũng đánh giá cao tiến bộ của Việt Nam so với các nước khác. Điều này dựa trên chỉ số HDI của Việt Nam trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, chỉ số HDI đạt 0.704 có cao hơn nhiều quốc gia nhưng lại thấp so với mức trung bình 0.753 của các quốc gia trong nhóm Phát triển Con người Cao và 0.747 của các nước trong khu vực Đông Nam Á – Thái Bình Dương như Indonesia, Philippines, Trung Quốc và Thái Lan.

Mặc dù vậy, theo chuyên gia Nguyễn Tiên Phong – Trợ lý, kiêm Trưởng Đại diện UNDP Việt Nam, cho biết: “Với nỗ lực của Chính phủ thì Việt Nam đã có sự tăng trưởng kinh tế dương nên tôi tin rằng chỉ số Phát triển con người của Việt Nam vẫn tăng trong khi nhiều nước trên thế giới giảm”.

Nhiều chuyên gia đánh giá cao sự tiến bộ của Việt Nam về chỉ số Phát triển Con người

PHDI là chỉ số mới nhằm điều chỉnh HDI theo mức phát thải khí CO2 và mức tiêu thụ nguyên vật liệu trên đầu người của một quốc gia. Bằng việc đo lường và tính toán các sức ép lên hành tinh đã đưa chỉ số HDI lên một kỷ nguyên phát triển mởi. Đối với các nước có chỉ số HDI thấp sự tác động của việc điều chỉnh là không lớn, ngược lại, ở các nước có chỉ số HDI cao hoặc rất cao thì tác động có xu hướng tiêu cực hơn, phản ánh các cách thức khác nhau mà việc phát triển con người đã và đang tác động đến hành tinh.

Ở một phương diện khác, chỉ số HDI lại được điều chỉnh theo bất bình đẳng (IHDI) do tính đến sự bất bình đẳng trong cả ba chiều cạnh của HDI bằng cách “giảm” giá trị trung bình của mỗi chiều theo mức độ bất bình đẳng của chiều cạnh đó. Sự mất mát trong phát triển con người do sự chênh lệch giữa HDI và IHDI. Căn cứ vào chỉ số HDI của Việt Nam năm 2019 là 0.704, HDI điều chỉnh theo hướng giảm đi do bất bình đẳng chỉ còn 0.588, giảm 16% – là mức thấp thứ 3 trong số các nước thuộc nhóm so sánh: Hàn Quốc (11%), Trung Quốc (16%), Philippines (18.2%, Thái Lan (16.9%)… chỉ số IHDI của Việt Nam vẫn cao hơn 10 bậc so với xếp hạng HDI nên cho thấy sự phát triển con người ở Việt Nam gắn liền với mức độ bất bình đẳng về thu nhập, tuổi thọ và chỉ số Gini nhưng vẫn có cơ hội bắt kịp Malaysia, Thái Lan và Trung Quốc…

Từ Liêm

© Bạn đang truy cập mạng xã hội THUONGHIEUMOI.VN - Diễn đàn thông tin thương hiệu Việt Nam. Hãy đăng ký thành viên để tham gia cùng chia sẻ các thông tin, kiến thức về các thương hiệu với đầy đủ tính năng hơn. Hòm thư hỗ trợ info.thuonghieumoi@gmail.com - Quản lý truyền thông: 0912.925.896 (Nhà báo Lê Minh Tuấn)
 

0 Comments

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.